23 mei 2016

Complexiseren

23 mei 2016
Frits Roelofs

Ik heb iets met taal….

Ooit, heel lang geleden heb ik een gymnasiumdiploma mogen halen. Ik voldeed niet bepaald aan het ideaalbeeld van de gymnasiast, ik deed acht jaar over mijn opleiding, maar toch heb ik één begrip uit die gymnasiumtijd altijd bij me gedragen, gekoesterd bijna. Dat was het begrip Hubris. Het stamt uit het Oudgrieks, is de grote doodzonde uit de Griekse oudheid en is uiteraard bijna niet te vertalen. Hoogmoed, overmoed komt er wellicht het dichtste bij.

Ik hoor mijn Griekse leraar nog misprijzend zeggen dat we daarvoor in het Nederlands een weerzinwekkend spreekwoord hadden: schoenmakertje, blijf bij je leest. Hubris bleef misschien mede door zijn opmerking zich geregeld aandienen in mijn verdere leven. Op de momenten dat ik zag dat anderen en ook ik zelf soms weer eens een te grote broek hadden aangetrokken (betere Nederlandse omschrijving), realiseerde ik me, overigens bijna altijd achteraf dat we ons bezondigd hadden aan Hubris.

Ik moet vaak aan het begrip Hubris denken als er weer eens eenvoudige plannen verschijnen voor uiterst complexe problemen. Zo snap ik totaal niet hoe er überhaupt iemand is geweest die prestatieafspraken voor het onderwijs heeft kunnen bedenken, laat staan dat er mensen zouden zijn die deze ‘afspraken’ vervolgens ook nog wilden ondertekenen in de gedachte dat ze die zouden realiseren. Binnen en ook buiten de HAN hebben we het vaak heel gemakkelijk over ‘studiesucces’, alsof we dat met een paar simpele handgrepen kunnen verwezenlijken. De materie waar we mee te maken hebben, is zo weerbarstig dat ook alle generaties voor ons er nooit in geslaagd zijn die prestaties ook daadwerkelijk te behalen. Ik geloof er dus helemaal niets van en de praktijk lijkt me gelijk te geven.

Mede daarom was ik zo blij dat ik een prachtige definitie tegen kwam van succes. Viktor Frankl, een Oostenrijks neuroloog en psychiater, vooral ook bekend als overlever van de holocaust, verklaarde ooit dat succes “een gevolg is, en dat nog alleen als onbedoeld neveneffect, van je persoonlijke toewijding aan een zaak die groter is dan jij zelf.” Lees zijn omschrijving rustig nog maar een keer…

Zo simpel is het dus!

Frits Roelofs

Het blog is origineel geschreven voor Hanovatie http://www.han.nl/hanovatie/artikelen/complexiseren/