9 mei 2016

Een afrekencultuur in ‘t onderwijs. Steeds hogere eisen, steeds meer afvinklijstjes en docenten die zuchten onder de werk- en regeldruk. Ondertussen leert de jeugd via internet na schooltijd allerlei nieuwe vaardigheden, maakt via hun youtube-helden kennis met satire of tutorials en voelen studenten zich consumenten. Je zou er bijna moe van worden.

Onder die makkelijk te ventileren bovenlaag - lees de dubbele betekenis! - broeit echter van alles. Stoere initiatieven en dappere eenlingen. Subsidiezoekers en zelfstarters. Groepen onderwijsmensen, ondernemers en leerlingen van allerlei leeftijden zoeken vernieuwing, ruiken kansen en duwen tegen regels en wetten. En wie ook een beetje dwarse denker is, eindigt dus op een maandagavond vanuit Eindhoven in Arnhem voor de kickoff van Wij Maken Het Onderwijs.

Gini Manting, starter van de beweging, vroeg me langs te komen. Dat deed ze naar aanleiding van een van mijn blogs op Linkedin, over de start van Tech Playgrounds voor jonge techneuten in Eindhoven. Boodschap was: niet denken, maar doen. Zelf de verandering in gang zetten. Na 16 jaar dagbladjournalistiek gooide namelijk ook ik het roer om, en zie ik nu dat er in de wereld heel veel mensen zijn die op allerlei vakgebieden de beste manieren zoeken om er echt toe te doen in de maatschappij. Zij graaien naar kennis, niet naar geld.

Zoals hoogleraar transitiekunde en ‘kantelaar’ Jan Rotmans tijdens de kickoff terecht zegt: “Laten we er geen stammenstrijd van maken. Leer van elkaar. Volgens mij zijn er tientallen onderwijsinitiatieven zoals deze. Er is geen meest optimale lesmethode of -didactiek.” En die visie werd gedeeld door de ruim honderd aanwezigen. Gezeten in drie cirkels rond elkaar, waardoor niemand binnen of buiten de groep valt.

Want of je nu boswachter bent of rector van een scholengemeenschap, iedereen heeft een visie op leren en kinderen opleiden voor een waardevolle plek in de maatschappij. Die rector, Maarten van de Louw van het Arnhemse Olympus College, haalt het stemmetje aan dat we steeds weer in het hoofd van leerlingen stoppen. “Je kan het niet, je haalt de rekentoets niet, je redt dit studiejaar niet. Boswachter Jeroen Glissenaar verzucht dat er op zijn beoordelingsformulieren van stagiaires nergens het vinkje ‘hij heeft het vak in de vingers’ staat.

Mensen conditioneren aan de hand van de normen die in Den Haag worden bedacht. Dat kan nooit de bedoeling zijn, denkt die borrelende onderlaag. Het gaat er niet om dat kinderen leren om zich aan te passen aan de snel veranderende maatschappij, maar we willen dat ze kennis ontwikkelen.

Met al die onderwijsmensen bij elkaar, vroeg ik me gezeten in de tweede rij van de cirkel meermalen af of we die verandering inderdaad wel altijd binnen het onderwijs moeten laten plaatsvinden. Kunnen we die extra kennis en het aanspreken van talenten niet beter naast het reguliere onderwijs vormgeven? Daar is immers alle vrijheid om te experimenteren en uit te gaan van passie, in plaats van niveau.

En dan misschien wat minder uren les, en meer uren vrije tijd, om die passies te ontwikkelen, met gelijkgestemden, van welk niveau dan ook, zoals ook de rector deels betoogde. Vrije studiepunten halen, buiten school.

Want inderdaad, ook die gehandicapte leerling wil misschien meedoen in de roboticalessen in het wijkcentrum. De havo-leerling haakt aan bij de Engelse les op in de bibliotheek en het meisje uit groep zes kan meedoen met de geschiedenisles in het buurthuis. De vmbo-scholier is wellicht een excellente pianist. Docenten kunnen hun talenten dan buiten de schoolgebouwen delen, en komen daar in aanraking met andere jeugd, met ondernemers en ouders.

De inspirators en andere aanwezigen tijdens de kick off waren het veelal met elkaar eens. Begin klein, en bij jezelf. Kom bij elkaar kijken, maak de voorlopers zichtbaar. Kies voor een klein initiatief binnen je onderwijsinstelling, zodat de dwars denkers gezamenlijk buiten de lijnen kunnen kleuren. Goede ideeën sijpelen dan vanzelf naar buiten, naar die groep die het allemaal wel best vindt, als ze maar gewoon lekker kunnen leven.

Initiatieven als Wij Maken Het Onderwijs maken die stoere golf zichtbaar, geven moed en inspiratie. Verschillende bezoekers maakten al nieuwe afspraken voor vervolgsessies, één enkeling constateerde ook hier geen medestanders te vinden. Ook dat geeft niet. Begin bij jezelf en zoek zelf medestanders. Maak je niet afhankelijk van regel- en wetgeving. Voor een goed plan zijn altijd hulptroepen te vinden. Als je maar deelt. En doet.

 

Deze blog is geschreven door Fleur Besters.