10 dec 2015

Trilemma

10 december 2015
Frits Roelofs

Ik heb iets met taal…

Sommige woorden zijn zo mooi dat ze als het ware vanzelf in mijn hoofd een soort dans uitvoeren. Ze roepen een verwachtingsvolle spanning op, een belofte aan iets wat nog moet gaan komen. Het woord ‘dilemma’ is er zo een. Alleen al dit woord noopt tot enige bedachtzaamheid, een moment van reflectie, van naar binnen treden. Zelfs de klank van het woord past bij zijn mysterieuze verwachting. Helaas merk ik dat te vaak mensen deze spanning niet gebruiken, de stilte in het woord niet laten vallen, misschien dus het woord te onzorgvuldig gebruiken. Het lijkt er dan op dat deze mensen het woord alleen maar gebruiken om aan te duiden dat ze het vooral moeilijk vinden om een keuze te maken en niet dat er minstens twee elkaar bijna bestrijdende opties zijn die zo zwaar wegen dat ze meer tijd nodig hebben, meer reflectie, meer diepgang. Die mensen verwarren dilemma dan met impasse.

Dat moet de voedingsbodem geweest zijn voor het woord ‘trilemma’. Als een dilemma moeilijk is, dan moet het nog moeilijker kunnen, in die trend ongeveer. Ik hoorde Ron Bormans, onze vorige CvB-voorzitter, het woord ook weer gebruiken tijdens een congres over Studiesucces (rijmt..). Studiesucces is in het hoger onderwijs zo moeilijk, er zitten zoveel kanten aan die elkaar vervolgens ook nog in de weg zitten, dat de aanduiding ‘trilemma’ op z’n plaats lijkt. Zoals bijna altijd bracht Ron Bormans zijn verhaal overtuigend en had hij de hele zaal mee.

Pas later zie ik ook zijn barstjes. Waarom hebben we het voortdurend over Studiesucces en niet gewoon over studievoortgang? Waarom lopen we elkaar kritiekloos na te praten dat er geen algemeen geldende oplossing bestaat, terwijl we massaal in het hoger onderwijs en dus ook binnen de HAN studenten pas het grootste deel van hun studiepunten laten halen in de vierde periode van hun propedeusejaar? Waarom organiseren we landelijke congressen over studiesucces bijna zonder studenten, terwijl alleen zij uiteindelijk het zo gewenste studiesucces moeten behalen? Waarom hebben we het nog steeds over survival en over slepers?

Misschien is ‘trilemma’ nog te mager en moeten we het voortaan maar over ‘polylemma’ hebben, juist ook om te voorkomen dat we vooral helemaal niets doen, dat we dus in de impasse blijven.

Frits Roelofs

 

Het blog is origineel geschreven voor Hanovatie http://www.han.nl/hanovatie/artikelen/trilemma/